Ngôi nhà có ma
Luigi Pirandello

Nguyễn Siêu Việt dịch

Giới thiệu tác giả truyện "Ngôi Nhà Có Ma" - Luigi Pirandello (1867 – 1936) giải Nobel Văn Chương 1934

CUỘC ĐỜI

Kịch tác gia, tiểu thuyết gia, người viết truyện ngắn Ý, sinh tại Sicily (28- 6 – 1867), mất tại La Mã (10.12.1936). sau những thành quả đầy hứa hẹn nơi trường ốc, một loạt những thảm cảnh gia đình thúc đẩy ông tìm quên lãng trong lãnh vực văn nghệ. Thi ca, kịch, biên khảo, phê bình trào ra từ ngòi bút run rẩy của ông. Sự trầm trệ tinh thần và cuối cùng là bệnh điên của vợ hẳn đã ảnh hưởng tới sự lựa chọn đề tài của ông: sự bí ẩn của cá tính, nhân cách, sự hàm hồ của chân lý và thực tại, khuynh hướng sống bằng huyền thoại do chính con người tạo ra cho mình hay bị ảnh hưởng bời niềm tin chung của mọi người xung quanh.

Đằng sao tác phẩm của Pirandello là Freud và Einstein, những người mà lý thuyết đã cách mạng hóa đời sống và văn hóa phương Tây, như lý thuyết của Marx và Lenin đối với đời sống và văn hóa phương Đông vậy.

TÁC PHẨM

Kịch: Sei personaggi in cerca d' autore (Sáu Nhân Vật Đi Tìm Tác Giả – Six Characters in Search of an Author) (1921), Enrico IV (Henry Đệ Tứ) (1923), Ciascuno a suo modo (Mỗi Người Theo Cách Riêng Của Mình – Each in His Own Way) (1924), Questa sera si recita a sogetto (Đêm Nay Chúng Ta Sẽ Ngẫu Hứng – Toight We Improvise). Đó là những tác phẩm chính, kế đó là Niềm Vui Của Sự Lương Thiện (The Pleasure of Honnesty), Nghĩ Làm Sao Thì Anh Là Như Vậy (Right You Are If You Think You Are), Vì Bạn Muốn Tôi (As You Desire Me).

Tiểu Thuyết: Kẻ Bên Lề (The Outcast), Bắn (Shoot), Già Và Trẻ (The Old and the Young).

Truyện Ngắn: Trên ba trăm truyện.

Đóng góp đáng kể nhất của Luigi Pirandello vào văn học thể giới gốm hai điểm chính: hình thức và tư tưởng:

Cách mạng hóa kỹ thuật kịch hiện đại

Pirandello khước từ kỹ thuật dựng kịch theo những ước lệ khả kính cũ, vì theo ông chúng đưa tới sự tự mãn tẻ nhạt và giản lược kịch thành một công cụ giải trí thay vì một nguồn tra hỏi, khám phá và do đó giáo huấn.

Con người trần trụi:

Bằng phương pháp tra vấn, hoài nghi không ngừng nghỉ và tàn nhẫn, Pirandello đã tháo gỡ từng lớp một những lớp ảo tưởng dầy đặc làm nên con người và cuộc sống ước lệ, cho đến khi con người trần trụi hiện ra với tất cả sự phi lý của hiện sinh cũ. Chỉ trên nền tản uyên nguyên đó với những vấn đề vĩnh cữu, sinh tử đối diện con người – thực – là – người mà hy vọng và hạnh phúc chân chính của nhân loại mới có thể nảy sinh.

Đau và khổ, run và sợ dị nhiên là những điều không tránh được của cuộc lột xác này, nhưng đó là điều bắt buộc và Pirandello đã đưa con người kinh qua sự hóa thân với một tấm lòng trắc ẩn vô bờ bến.

Giải Nobel Văn Chương năm 1934 trao cho Luigi Pirandello là một giải thưởng xứng đáng vậy.

Truyện "Ngôi Nhà Có Ma" mà chúng tôi giới thiệu, theo quan điểm của chúng tôi, là một trong năm mươi truyện ngắn hay nhất thế giới và một trong hai mươi truyện ma đặc sắc nhất, về nội dung tư tưởng cũng như hình thức, kỹ thuật dựng truyện.

"Linh hồn, cái linh hồn bất tử…" muốn tin ma quỷ thì người ta bắt buộc phải tin vào sự bất tử của linh hồn.

Người ta thường sợ không dám thám hiểm chính bản ngã của mình vì e khám phá thấy rằng họ thật khác hẳn với cái kẻ mà họ muốn đời biết tới. Có bao nhiêu người nghiêm trang suy tưởng về vấn đề linh hồn? Cuộc sống quá thu hút con người đến nỗi người ta gần như không có thì giờ để suy xét về những vấn đề đó; song chúng ta phải quan trọng hơn tất cả mọi vấn đề khác.

NGÔI NHÀ CÓ MA

Loài chuột nhắt chẳng bao giờ ý thức được cái bẫy khi chúng lọt vào. Liệu có bao giờ chúng sa bẫy nếu chúng biết là người ta đã giăng sẵn một cái chờ chúng không? Và ngay cả khi chúng bị mắc bẫy rồi mà dường như chúng cũng không hiểu nỗi chúng đang ở đâu và vẫn tiếp tục giaỹ dụa, điên cuồng, thì cái mồm nhỏ xíu đầy rấu ria của chúng ra khỏi những then sắt, kêu chít chít chói tai trong một cố gắng tuyệt vọng hòng kiếm đường tẩu thoát.

Trái lại, khi con người bắt đầu tranh tụng, hắn hiểu rất rõ rằng hắn đang bước vào một cái bẫy sập. Nhưng trong khi con chuột tranh đấu thì con người lại bất động – dĩ nhiên chỉ thân thể bất dộng mà thôi; bên trong – nghĩa là tinh thần – hắn hành xử giống hệt con chuột nhắt, nếu không tệ hơn thế.

Quả thực đó là điều đang xảy ra với cái đám thân chủ kia, người đầm đìa mồ hôi và bị ăn tươi nuốt sống bởi bầy ruồi nhặng và nỗi buồn chán, đang ngồi vào buổi sáng oi nồng ấy trong phòng đợi của luật sư Zummo, chờ đến phiên mình tham vấn ông ta.

Không người nào rời khỏi ghế ngồi, nhưng những cái nhìn đầy hờn căm sôi sục họ trao đổi nhau khiến người ta không còn hồ nghi gì về tâm tư họ. Người nào cũng muốn độc quyền giành luật sư cho riêng mình, và người nào cũng cảm thấy rằng, với bao nhiêu là thân chủ thế kia để phải thẩm vấn thì thơì giờ dành cho tất cả bọn họ có được bao lăm. Vả lại, với cái đám đông lúc nhúc kia phải đương đầu, với cái nóng khiếp đảm 90 độ trong bóng rợp này, với biết bao nhiêu điểm dị biệt phải tranh luận, liệu tâm trí luật sư có còn sáng suốt như vụ kiện đòi hỏi chăng?

Mỗi lần mà viên thư ký đang ngồi ở bàn ghi ghi chép chép với một tốc độ điên khùng, liến nhìn cái đồng hồ lớn trên tường, thì vài ba thân chủ lại buồn bã thở dài, trong khi những người khác, mệt lả vì hơi nóng và sự chờ đợi đằng đẵng, vẫn cứ dán mắt vào những kệ sách bụi bặm chồng chất giấy tờ pháp lý – tai họa và sự tán gia bại sản của biết bao nhiêu gia đình bất hạnh. Những người khác nữa, cố gắng tỏ ra lạnh đạm thờ ơ hờ hững thản nhiên, nhòm qua những tấm màn che cửa sổ màu xanh ngoài đường phố nơi người ta đi lại vui vẻ và vô tư lự trong khi đó thì họ lại…Phì! – và với một cử chỉ giận dữ họ điên tiết gạt phăng những con ruồi mà hơi nóng và mồ hôi dầm dề đã làm cho chúng trờ nên man dại và hăng máu hơn bao giờ.

Nhưng lộn xộn hơn cả bầy ruồi là đám con trai nhỏ của luật sư, một thằng nhóc lên mười, chân đi đất, đầu bù tóc rối, hiển nhiên vừa từ căn nhà kế cận chạy qua để làm vui cho thân chủ của papa.

"Tên em là gì?" "Cái hộp nhỏ đeo ở cổ đó là cái gì vậy?" "Làm sao mở nó?" "Ở trong đó có gì vậy?" "Một lọn tóc à?" "Tóc của ai thế?" "Tại sao em lại giữ nó?"

Thế rồi, vừa nghe thấy tiếng papa đang tiến lại gần cửa để tiễn một người khách quan trọng nào đó, thằng bé vội chui tọt xuống gầm bàn, trốn sau chân người thư ký.

Mọi người trong phòng đợi đều tất bật đứng dậy, mỗi thân chủ đều khẩn khoản nhìn luật sư, ông này vừa giơ cả hai tay lên vừa nói: "Kiên nhẫn, các bạn, từng người một."

Người may mắn thì khúm núm đi theo, khép cửa phòng lại trong khi những người khác lại ngồi xuống trong sự chờ đợi cáu kỉnh và ngột ngạt.

Riêng có ba thân chủ, có vẻ là chồng, vợ và con gái, lại không tỏ một dấu hiệu nóng ruột nào cả. Người chồng – một người trạc độ sáu mươi – có một vẻ mặt u buồn, gần như tang tóc. Ông ta khăng khăng không chịu bỏ cái mũ rộng vành nhăn nhúm, màu xanh lợt mà chắc ông ta coi như một thứ phụ tùng thích hợp nhất cho cái áo choàng nặng nề, cổ lỗ nồng mùi băng phiến. Rõ ràng là cái áo đó đã được kính cẩn chọn lựa cho dịp trọng đại này, một cuộc hội kiến chính thức với một luật sư.

Ấy thế mà ông ta không vã mồ hôi.

Da vẻ cực kỳ xanh xao, trông ông ta gần như không có tí máu huyết nào cả, cằm và má phủ một lớp lông mốc meo xam xám mỏng. Cặp mắt xám nhạt của ông ta, trổ ra sát gần một cái mũi to tướng, có một cái nhìn le lé, và, cúi khòm trên ghế, với cái đầu ủ rũ và hai bàn tay vịn trên một cây gậy, trông ông ta hầu như đang bị đè bẹp bởi một sức nặng cơ hồ không chịu nổi nào đó. Ngồi bên cạnh ông ta, với một sự thách thức toát ra từ sự ngu si rành rành, là mụ vợ.

Mạnh mẽ và phì nộn, với một bộ ngực đẫy đà, mụ dường như không thể rời khỏi trần nhà cặp mắt hạt huyền xinh đẹp đăm đăm nhìn từ khuôn mặt đỏ au hơi râu ria của mụ.

Kế bên mụ là cô con gái của họ – gầy, xanh và lé như cha – gần như tàn tật. Ngắm cả bộ ba, người ta gần như có cảm tưởng rằng, có lẽ chỉ nhờ có sự hiện diện của mụ đàn bà đẫy đà mạnh mẽ kia giữa người cha và cô con gái mới có thể đỡ được họ khoiđô nhào xuống đất.

Bộ ba đã gợi sự tò mò chăm chú của những thân chủ khác, bởi ba lần những kẻ tội nghiệp kia đã nhường cho những người mới tới lượt của họ, viện cớ rằng vụ của họ quan trọng lắm, nó đòi hỏi một cuộc hội kiến rất lâu với luật sư.

Chuyện gì đã xẩy ra cho họ? Kẻ nào đang đe dọa họ? Có lẽ một cuộc trả thù hay một vụ sát nhân? Có lẽ sự khánh tận tài chính? Không, không thể là sự kiệt quệ tài chính. Người vợ đeo đầy ắp những vàng là vàng; đôi bông tai lớn lủng lẳng từ trái tai mụ; một sợi dây chuyền hai vòng xiết cổ mụ muốn tắt thở; một cái hộp vàng lớn phập phồng trên ngực mụ: một sợi dây vàng cột cái quạt của mụ cho khỏi rơi, và những chiếc cà rá mắc tiền phủ đầy những ngón tay chuối mắn của mụ. Vậy thì cái gì đã điệu họ đến đó để tham vấn luật sư Zummo?

Nhẩn nha tất cả mọi thân chủ đều được luật sư tiếp kiến, nhưng bộ ba vẫn ù lì ngồi đó – bất động và bất cảm – chìm đắm trong những suy tư riêng của họ. Chỉ thỉnh thoảng người vợ mới phe phẩy cái quạt hoặc người đàn ông mới nghiêng qua cô con nhắc nhở.

_ "Tinina…hãy nhớ cái đê" (đeo tay để may).

Một vài thân chủ đã hết sức cố gắng đẩy thằng nhóc con luật sư về phía bộ ba, nhưng ngay cả đứa trẻ – kinh hãi vì những bộ mặt đưa đám ấy – cũng không có gì để làm với họ.

Và khi – vào khoảng giữa ngọ – mọi thân chủ đã ra về hết rồi ấy thế mà bộ ba vẫn còn ngồi ỳ ra đó, bất động và cân nín như tượng, dính chặt vào ghế ngồi.

_ "Kìa, bộ ngồi đó ngủ ấy à? Sao không vô đi, còn chờ chi nữa?" người thư ký ngẩng đầu, sốt ruột kêu lên.

_ "Chúng ta được phép ạ?" người đàn ông hỏi như xin lỗi trong khi cả ba đứng dậy.

_ "Đương nhiên là các người được phép; lẽ ra các người phải vô trước rồi mới phải," người thư ký trách mắng. "Lão có biết là gần như tới giờ ăn trưa của người ta rồi không? À, mà này, lão tên gì?"

Người đàn ông lúc bấy giờ mới chịu giở cái nón cao ra, bầy ra đồng thời các cực hình mà món phụ tùng nặng nề đã gây ra cho lão. Từ cái sọ đỏ hồng, nghi ngút bốc hơi những suối mồ hôi dòng dòng chẩy xuống, đầm đìa phủ kín khuôn mặt không huyết sắc, tái mét của lão. Cúi gập mình về phía viên thư ký, lão thì thầm một cách trịnh trọng"

_ "Bẩm, Piccirilli Serafino ạ."

***

Vị luật sư tưởng rằng công việc buổi sáng của ông ta đến đây đã mãn – đang sắp xếp lại bàn giấy và sửa soạn đi thì thình lình bị đối diện bởi ba thân chủxa lạ.

_ "Các người là ai?" ông ta hỏi một cách khó thương.

_ "Bẩm Piccirilli Seranno ạ," người đàn ông nói nhẹ như thở, vừa cúi xuống thật thấp vừa liếc nhìn hai người đàn bà đang khuỵu gối chào kiểu cách như lão đã chỉ dậy họ. –_ "Ngồi xuống," luật sư vừa nói vừa đẵm đăm ngó những thân chủ bất thường, "nhưng phải mau gấp lên mới được, bởi người ta đang chờ tôi ăn trưa đấy."

Bộ ba ngồi dọc theo hàng một đối diện bàn giấy, kinh hãi lính quýnh. Piccirilli gượng cười nhưng mặt lão trông thật thảm hại. Hiển nhiên là lão đã quên không còn biết cười thế nào nữa.

_ Ngài coi... - lão bắt đầu.

_ "Chúng tôi tới để hỏi..." cô con gái xen vào.

_ "Chuyện không the åtin được," bà mẹ bỗng thốt lên, mắt dán vào trần nhà.

_ "Một người nói một," luật sư cau mày. "Tôi đã nói với các người là tôi đang vội mà? Các người cần gì tôi nào?"

_ "Dạ chuyện như thế này," Piccirilli vừa nói vừa nuốt ực một cái. "Chúng tôi đã nhận được trát tòa."

_ "Tội sát nhân, thưa ngài, tội sát nhân," mụ vợ ngắt lời.

_ "Má, xin má," cô con gái nói, cố làm cho mẹ bình tỉnh.

Piccirilli nhìn mụ vợ và với tất cả uy quyền mà thể chất khốn khổ của lão cho phép, lão cầu khẩn:

_ "Để tôi nói, Mararo."

Đoạn quay sang luật sư:

_ "Chúng tôi đã nhận được một cái trát của tòa. Chúng tôi bi bắt buộc phải rời căn nhà mà chúng tôi đã ở bởi vì..."

_ Tôi hiểu," luật sư ngắt lời. "Lệnh tống xuất."

_ "Thưa ngài, không phải ạ," Piccirilli nói như xin lỗi. "Hoàn toàn không phải thế, trái lại chính chúng tôi bỏ đi, chúng tôi bắt buộc phải ra đi mặc dầu chủ nhà không muốn thế. Bây giờ ông ấy đòi bồi thường thiệt hại vì vi phạm giao kèo và bởi vì ông ấy nói chúng tôi đã làm cho căn nhà bi tai tiếng..."

_ "Thế nhưng bằng cách nào?" Zummo nói, mặt ông ta sa sầm lại và lần này quay sang phía bà vợ. "Các người đã rời bỏ căn nhà, các người đã làm cho căn nhà bị tai tiếng và bây giờ chủ nhà... Hãy nói cho rõ ràng nào; các người có thể nói với một luật sư như với một linh mục... Các người có dùng căn nhà để buôn bán một cái gì vô luân chăng, thí dụ vậy?"

_ "Chắc chắn là không," Piccirilli vội vã đáp, đặt tréo cả hai tay lên ngực, "Không có thứ đó. Không có buôn bán một cái gì hết. Chúng tôi không phải là dân buôn bán. Quả thiệt vợ tôi thỉnh thoảng có chovay vài món tiền lặt vặt... kín đáo lời lãi phải chăng..."

_ "Tôi hiểu," luật sư nói, "điều kiện thông thường."

_ "Đúng như vậy," người đàn ông xác nhận, "đìêu kiện mà ngay cả nhà thờ cũng đồng ý, nhưng cái đó không ăn nhằm gì tới vụ của chúng tôi. Signor Granella – chủ nhà - nói rằng chúng tôi đã làm ô danh nhà ông bởi suốt trong ba tháng mà chúng tôi sống ở đó chúng tôi đã thấy những điều khiến tôi rùng mình mỗi lần nghĩ tới."

_ "Cầu Chúa quan phòng đừng để ngay cả những kẻ tội lỗi xấu xa nhất cũng đừng phải chứng kiến điều chúng tôi đã thấy, mụ vợ bật nói to với một tiếng thở dài lớn, đứng lên và làm dấu Thánh Giá.

_ "Hành hình, đúng là một sự hành hình," cô con gái nói nhỏ.

_ "Hoàn toàn đúng, không có gì khác hơn sự hành hình," ông bố nói thêm. "Không có chữ nào khác. Ròng rã suốt ba thángchúng tôi đã là nạn nhân của một sự hành hình trong ngôi nhà đó.

_ "Hành hình bởi ai?" luật sư mất kiên nhẫn hét lên.

_ "Bởi... bởi ma," sau khi nín lặng một hồi lâu Piccirilli vừa thì thầm vừa nghiêng

mình về phía bàn giấy và lấy tay che miệng sợ mình nói to quá. "Vâng, ma, thưa

ngài."

_ "Bởi ai?..." luật sư gặng hỏi, tưởng mình nghe lầm.

_ "Ma, ma!" mụ vợ la lớn, khoa tay lên thách thức.

Luật sư đứng dậy sững cồ.

_ "Vô lý đừng chọc cười tôi! Bị ma hành hạ! Đi ra đi! Để tôi đi ăn trưa, đừng làm mất thì giờ của tôi."

Nhưng bộ ba, nhẩy nhỏm ra khỏi ghế ngồi, kéo lại gần giấy hơn,van xin:

_ Xin đừng đi, đừng đi! Ngài không tin chúng tôi, nhưng chính mắt chúng tôi đã nhìn thấy ma, chúng tôi đã nhìn thấy chúngvà nghe thấy chúng – chúng đã hành hình chúng tôi suốt ba tháng trời."

Họ cùng nói một lượt, trong một sự ồn ào hỗn loạn ghê gớm khiến luật sư càng điên tiết.

_ "Đủ rồi," ông ta gầm lên, "các người là lũ điên khùng; các người phải tới một nhà chuyên môn về bệnh tâm thần, không phải một luật sư."

_ "Nhưng chúng tôi đã nhận được trát tòa,"Picciralli khấn khoản, tay lão chắp lại như cầu nguyện.

_ "Thế là phải lắm," Zummo quát vào mặt lão.

_ "Ông khuyên chúng tôi thế à?" mụ vợ vừa nói vừa gạt chồng con qua một bên.

_ "Đó là cách ông đối xử với những người cần giúp đỡ à? ông sẽ không nói như vậy nếu ông bị hành hạ như chúng tôi đã bị hành hạ, nếu ông nhìn thấy ma như chúng tôi đã nhìn thấy chúng."

_"Vậy thì thực sự là các người đã nhìn thấy ma, có phải không?" luật sư nhạo báng.

_ "Dĩ nhiên là chúng tôi đã nhìn thấy chúng," người cha xen vào. "Chính mắt tôi nhìn thấy."

_ "Và chính mắt tôi cũng nhìn thấy," cô con gái thêm.

_ "Phải mà, với những con mắt đó thì quá phải rồi," luật sư phá lên cười, chỉ vào những cặp mắt lé của họ.

_ "Thế còn mắt tôi thì làm sao?" mụ vợ hét lớn, xoè bàn tay mặt đặt trên ngực và hết sức dương cặp mắt to đen của mụ ra.

_ "Những con mắt này ngay thằng này, lạy Chúa tôi, và đủ lớn để nhìn! Và chúng đã

nhìn thấy những con ma đó cũng rõ ràng như chúng đang nhìn thấy ông bây giờ vậy.

_ "Chắc không, bà có chắc chắn không?" Zummo châm chọc.

_ "Rất chắc chắn," người đàn bà thở dài. "Nhưng nếu ông vẫn không tin chúng tôi thì chúng tôi có thể đưa ra nhân chứng, nhiều người sẽ đến đây và nói cho ông nghe những điêu mà chính mắt họ cũng đã thấy nữa..."

Vị luật sư cau mày, hiển nhiên là ông ta bị khích động.

_ "Bà nói sao, nhân chứng à?"

_ "Thưa ngài vâng, những người đã nhìn thấy và đã nghe thấy."

_ "Chẳng hạn nhìn thấy cái gì?"

_ "Nhìn thấy những cái ghế di chuyển đây đó mà không có ai mó tới chúng cả."

_ "Những cái ghế?"

_ "Thưa ngài vâng, ghế."

_ "Cái gì, ghế thường như cái ghế trong góc kia ấy à?"

_ "Chính phải, một cái ghế thường chân chỏng gọng lên trời, nhào lộn quanh phòng, như những thằng bé con chơi ngoài phố và rồi - biết nói thế nào đây - một cái gối để găm kim hình trái cam mà con gái tôi làm bị liệng thẳng vào mặt chồng tôi in hệt như nó bị ném đi bởi một bàn tay vô hình. Ồ! rồi một cái tủ áo rung lên và kêu chát chúa như thể đang lên cơn và từ bên trong... từ bên trong... (mới chỉ nghĩ tới đó mà tôi đã nổi da gà)... những tràng cười rộ sắp bung ra."

_ "Những tràng cười rộ,"cô con gái nói thêm.

_ "Những tràng cười rộ," ông cha xác nhận. Nhưng bà vợ, không để mất thì giờ kể tiếp. _ "Mấy chục người hàng xóm đã nhìn thấy tất cả những cái đó và sẵn sàng chứng nhận, như tôi đã nói với ông, trong khi ba chúng tôi còn nhìn thấy và nghe thấy nhiều hơn thế nhiều."

_ "Tinina, cái đê," người cha ngắt lời.

_ "Dạ," cô gái nhỏ bắt đầu lên tiếng với một tiếng thở dài. "Tôi có một cái đê khâu nhỏ bằng bạc - quà mà bà tôi cho (xin Chúa ban phước lành cho linh hồn bà!).Tôi thích cái vật nhỏ bé này kinh khủng, nhưng một hôm nó biến mất.Tôi kiếm cùng khắp nhà suốt ba ngày mà cũng không thấy đâu cả, cho đến một đêm kia, trong lúc tôi đang ngủ trong mùng..."

_ Cái nhà đáng ghê tởm có còn đầy những muỗi là muỗi." bà mẹ xen vào.

_ "Và coi chúng lớn cỡ nào," ông cha công nhận, lắc đầu.

_ "Tôi nghe thấy tiếng động của một cái gì đó nhảy trên nóc mùng," cô con kể

tiếp - "in hệt một trái banh cao su nẩy từ sàn lên," ông cha ngắt lời, giơ tay chặn con gái - "Thế rồi thình lình một vật nhỏ bé - chính là cái đê khâu của tôi bị ném thật mạnh lên trần và rớt xuống đất - sứt mẻ!"

_ "Sứt mẻ," bà mẹ công nhận.

_ "Sứt mẻ," ông cha lập lại.

_ "Tôi bò ra khỏi giường, run rẩy, lượm nó lên, và ngay khi tôl cúi xuống thì từ trần nhà phát ra...

_ "Những tràng cười rộ, cười rộ, và cười rộ..." bà mẹ kết thúc.

Vị luật sư đứng lặng một lúc, cúi đầu, lay chắp sau lưng.

_ "Những con ma vui nhộn!" ông ta nói sau một lúc im lặng, tay gãi đầu, cố gắng xem xét kỹ lưỡng, đãi lọc sự thực của câu chuyện khó tin này. "Tiếp tục, tiếp tục đi thú vị nhất đấy."

_ "Vui nhộn? Không vui nhộn chút nào,thưa ngài," người đàn bà bẻ lại. "Quái quỷ, chắc ông muốn nói thế. Những con ma kéo nệm trải giường của chúng tôi liệng xuống đất, ngồi chễm chệ trên bụng chúng tôi ban đêm, vỗ vai chúng tôi, nắm cánh tay chúng tôi, xô lay đồ đạc bàn ghế của chúng tôi, rung chuông như thể động đất đang xãy ra, đầu độc thức ăn của chúng tôi, ném tro than vào xoong chảo của chúng tôi, thế mà ngài cho là vui nhộn à. Ngay cả vị linh mục với nước thánh cũng không thể ngăn nổi chúng, thế mà khi chúng tôi nói với Granella ngài có biết ông ta đã trơ tráo trả lời sao không? "Chuyêän bá láp, cứ ăn no ngủ kỷ và chữa trị thần kinh của các người đi."

Chúng tôi năn nỉ ông ta tới và nhìn tận mắt nhưng ông ta không chịu. Đã thế, ông ta còn dọa chúng tôi. "Ăn nói phải giữ mồm giữ miệng nếu không ta sẽ kết liễu cuộc đời của các ngươi, chính miệng ông ta nói thế đấy".

_ "Và ông ta đã kết liễu đời chúng tôi," người chồng kết luận một cách chua chát. "Giờ đây, thưa ngài, tính mệnh chúng tôi là ở trong tay ngài. Ngài có thể tin chúng tôi. Chúng tôi là những người khả kính, và chúng tôi biết sẽ phải đền đáp ngài thế nào."

Vị luậtsư, như thường lệ, giả đò không để ý tới câu cuối cùng. Trong một lúc khá lâu ông ta đứng lặng bên bàn giấy, kéo râu mép, chìm đắm trong tư tưởng. Đoạn ông ta nhìn đồng hồ. Gần một giờ. Thân nhân của ông đã chờ ông ngót một tiếng đồng hồ rồi và bữa ăn trưa của ông đã quá giờ từ lâu.

_ "Đây là một vụ quái dị," cuối cùng ông nói. "Chắc các người cũng hiết rõ rằng tôi không thể chấp nhận câu chuyện ma quỷ của các người được, cùng lắm tất cả những gì mà các người kể có thể chỉ là tưởngtượng... chuyện ngồi lê đôi mách tầm phào... nhưng tôi sẽ cân nhắc khía cạnh pháp lýcủa vấn đề. Các người nói các người đã thấy... hừm! Tôi không thích danh từ ma... các người đã thấy một cái gì đó... ta sẽ nói sau - và các người có nhân chứng để chứng minh rằng các người không thể tiếp tục sống trong ngôi nhà đó vì... à... vì một thứ... chúng ta sẽ nói tới... ừ...à... hành hình kỳ dị... Tôi phải công nhận vụ này mới lạ và hào hứng. Tôi có thể cảm thấy có khuynh hướng muốn đảm nhận vụ này... Có lẽ sẽ có thể tìm thấy một vài chứng lý tranh biện thuận lợi cho các người. Để tôi suy nghĩ trướckhi tôi quyết định. Bây giờ thì đã hơi trễ rồi, nhưng nếu các người trở lại ngày mai ta sẽ cho các người biết ta có thể làm gì cho các người!"

Luigi Pirandello