Cúm heo, những điều cần biết để hiểu thêm về “tên sát nhân mới” của thời đại


Có khi người ta quên bệnh cúm là tên đồ tể nằm trong danh sách nhựng lý do khiến hàng năm nhiều người đã mạng vong. Trong thập niên 1990, trung bình hàng năm có khoảng 36,000 người chết vì cúm ở Hoa Kỳ. Đó là cúm bình thường.

Khi WHO nâng mức báo động lên cấp 4 trên tổng số 6 cấp cho cúm heo, thì mọi chuyện lại khác. Đó là ý nghĩa của “vi khuẩn đã có khả năng lây từ người sang người, ít nhất trong một quốc gia”. Michael Osterholm, môt chuyên gia về các bệnh dịch, nói: “Nó đang bành trướng, không nghi ngờ gì về chuyện này”.

Trong thế kỷ 20, có 3 trận dịch lớn về dịch cúm vào các năm 1957, 1968 và 1918. Đặc biệt trận cúm 1918 đã giết người hàng loạt. Tổng cộng có thể từ 40 dến 50 triệu người đã chết vì 3 trận dịch đó.

WHO bắt đầu thiết lập 6 mức báo động và khi xảy ra cúm gà từ năm 2003 với 257 người chết thì mức báo động là cấp 3. Nhưng với cúm heo thi đáng ngại, nhất là vi khuẩn mới đã cho thấy nó lây từ người sang người, cho dù các triệu chứng vẫn giống hệt như cúm thường.

H1N1 thế hệ mới được các nhà khoa học phát giác là có genes của ngươi, heo và chim và các chuyên gia WHO đang theo dõi con vi khuẩn mới rất sát vì nó có những dấu hiệu khá kỳ lạ, như nó chỉ tấn công những người từ 20 đến 50 tuổi, và tại sao nó chỉ hung hãn hiện nay đối với Mexico mà thôi, mà tỏ ra yếu hơn đối với các vùng khác.

Nhưng nó di chuyển rất nhanh, vì đến thứ ba 28/4 thì cúm heo đã xuất hiện ở vùng Trung Đông và Đông Á, sau khi hôm qua được xác nhận xuất hiện ít nhất ở 6 quốc gia rải rác từ châu Mỹ đến châu Âu.

Ông Besser, giám đốc cơ quan CDC của Mỹ, tuyên bố: “Chúng ta cần phải tìm ra câu trả lời là tại sao cúm heo không hung hãn ở Hoa Kỳ như ở Mexico”. Thậm chí nếu các bác sĩ không nhanh chóng xoay hướng chú ý sang cúm heo thì những bệnh nhân ở Mỹ có cảm giác như thể bị cúm bình thường mà thôi.

Cái nguy nữa là cúm heo có thể chơi trò “kết hợp đại tấn công với đánh du kích” như vào năm 1918. Khi đó trận cúm gọi là “cúm Tây Ban Nha” (Spanish flu) bắt đầu bằng đợt lây lan rất yếu trong mùa xuân, nhưng vàì tháng sau nó quay trở lại với tất cả sự hung tợn của sóng thần tsunami, quật ngã nhiều triệu người.

Fukuda, một chuyên gia nhiều kinh nghiệm về các trận dịch, cho là có thể cúm heo sẽ tái diễn trò này: “con virus này có thể sẽ tiến hóa và khi nó chuyển đổi cơ cấu gene như thế thì rõ ràng nó trở nên nguy hiểm hết sức cho con người”.

Trong chừng mực, thế giới ngày nay được chuẩn bị kỹ hơn so với đầu thế kỷ 20. Nhờ các trận cúm gà, WHO, Hoa Kỳ và nhiều quốc gia khác đã trữ nhiều triệu liều thuốc đặc trị cúm. SARS và cúm gà là những dịp để giới y tế thế giới luyện tập cho một đại dịch toàn cầu (cấp 6 có nghĩa là đại dịch đang lây mạnh ít nhất trên 2 vùng rộng lớn của Trái Đất).

Fukuda nói: “tôi tin là thế giới ngày nay đã được chuẩn bị tốt hơn rất nhiều để đối phó với đại dịch, nếu như so sánh với năm 1918”. Lúc đó thế giới chưa có dụng cụ trợ thở nhân tạo và thuốc diệt khuẩn chống cúm.

Nhưng cái gót chân Achilles của thời hiện đại chính là khía cạnh toàn cầu hoá. Mỗi ngày thế giới có trung bình nửa triệu người đáp máy bay đi dâu đó khắp châu lục và đây là các “sứ giả lý tưởng mang vi khuẩn cúm đi theo”.

Thứ nhì là làm ra vaccines rất còn chậm. Khi đại dịch xảy ra có khi phải mất nhiều tháng các công ty dược mới sản xuất đầy đủ các liều thuốc cho mọi người.

Sau nữa là cái mà ông Osterholm gọi là “thiệt hại bên lề khốc liệt do cúm heo” nếu như tình trạng đóng cửa biên giới và mậu dịch xảy ra. World Bank cho là cúm heo lan tràn có thể làm cho nền kinh tế “ho hen hiện nay” của nhân loại giảm thêm 4.8% về GDP. Đó là chưa kể từ thực phẩm đến thuốc men, thậm chí than đá để chạy trong nhà máy điện cũng sẽ bị chận lại. Những viễn tượng rất đáng sợ cho kinh tế!

Hồng Quang tổng hợp từ Time và Associated Press

đoạn cuối này Tea không hiểu lắm, chú Bidong có thể giải thích thêm chút xíu không?